در اصفهان قيام كرد و به دست ابو مسلم در زندان به قتل رسيد . قبل از آنكه وى بر ضدّ عباسيان قيام كند گروهى از شيعيان پيرو ابو هاشم به او گرويدند و پنداشتند كه امامت از ابو هاشم به او انتقال يافته است . اين گروه به « حربيّه » پيروان عبد الله بن حرب كه يكى از سران آنان بود ، شهرت يافتند . هنگامى كه عبد الله بن معاويه كشته شد ، عبد الله بن حرب بر شيعيان پيرو او مسلّط شد ؛ وى سخنان غلوّآميزى اظهار كرد و به مسئلهء « اظلّه » و « ادوار » « 1 » معتقد گشت . 56 . عبد الله بن حرب همچنين قائل شد كه عبد الله بن معاويه نمرده است ، او در كوه اصفهان سكنا گزيده و مهدى اين امت است ؛ همان كه پيامبر ( ص ) بشارتش را داده و فرموده كه زمين را پر از عدل و داد خواهد كرد و او نمىميرد تا هنگامى كه از شرق تا غرب را به تصرّف درآورد ، سوار بر اسبان تركتازى كند ، تمامى امت با او همراهى كنند و پيروان اديان مختلف به دين او بگروند . او به خدايى حضرت على ( ع ) و فرزندانش كه داراى مقام امامت‌اند ، معتقد بود . و نيز مىگفت كه نيروى روح القدس [ نخست ] در پيامبر ( ص ) بوده سپس به على ( ع ) منتقل شده است و از آن حضرت به [ امام ] حسن ( ع ) و سپس به [ امام ] حسين ( ع ) و آنگاه به محمد بن على و از او به ابو هاشم و سپس به عبد الله بن معاويه رسيده است . اين فرقه روح القدس را طبق دين مسيحيان ، قديم و ازلى مىدانند و به حديثى تمسك مىكنند كه اصحاب حديث از عبد الله بن موساى كوفى براى ما نقل كرده‌اند . او به نقل از خلف ازدىّ از حرملهء ضبى از جميع بن عمير روايت كرده كه او از عايشه سؤال كرد : « محبوب‌ترين مردم نزد پيامبر ( ص ) چه كسى بوده است ؟ » عايشه پاسخ داد : « محبوب‌ترين كس نزد پيامبر ( ص ) على بن ابى طالب ( ع ) بود و چه چيزى مىتواند مانع اين امر بشود ، چه اينكه خود ديدم كه روح پيامبر ( ص ) يا جان او خارج شد ، پس على ( ع ) آن را دريافت كرد و در دهان خود نهاد . » ازاين‌رو پنداشته‌اند كه اين روحى كه حضرت على ( ع ) در دهانش گذاشته جنبهء

--> ( 1 ) . دربارهء اين اصطلاحات در صفحات آينده توضيحاتى مىآيد . ( م )